Cocaína

Cocaína

Que é?

A cocaína é un potente estimulante do sistema nervioso central e é unha das drogas máis aditivas e perigosas.

Trátase dunha droga que se obtén a partir do procesamento químico das follas do arbusto de coca Erythroxylum coca. A finais do século XIX, conseguiuse illar o principio activo contido nestas follas e xurdiron diversas formas de consumo da cocaína (esnifada, fumada, inxectada, etc.) que producen efectos máis rápidos e intensos que a folla mascada e aumentan o risco de desenvolver adicción e dependencia.

No argot da rúa, a cocaína coñécella por diferentes nomes: coca, perico, farlopa, merca, dama branca, neve, etc…

Que aspecto ten?

Existen diferentes preparados a partir desta droga:

  • Cocaína en po ou clorhidrato de cocaína. É a forma habitual de presentación desta sustancia en España. Adóitase consumir esnifada (aspirada polo nariz) e ten uns efectos case inmediatos que duran entre 2 e 3 horas. Aínda que menos frecuentemente, tamén se usa por vía inxectada, en ocasións mesturándoa con heroína, o que dá lugar a un produto que os consumidores denominan “speed-ball” (pelotazo).
  • Basuko ou pasta de coca: É sulfato de cocaína e fúmase mesturado con tabaco ou marihuana. O seu consumo en España é minoritario.
  • Crack ou cocaína base: Consómese fumada e o seu efecto é rápido, intenso e breve. É moi aditiva, aínda que o seu consumo en España é tamén minoritario.

A miúdo é adulterada, cortada ou mesturada con outras sustancias polos/as traficantes, o que incrementa o seu risco e potencia os efectos e as interaccións entre produtos cuxa composición descoñecese.

Que efectos produce no meu organismo?

Durante anos a cocaína gozou dunha imaxe social positiva, ligada ó éxito e á diversión. As consecuencias do seu consumo aparecen despois dalgún tempo traducidas nun aumento das persoas en tratamento e do número de urxencias.

Esta droga psicoestimulante chega rapidamente ó cerebro e os seus efectos aparecen ós poucos minutos do seu consumo.

Efectos psicolóxicos:

  • Euforia, excitabilidade e locuacidade.
  • Aumento da sociabilidade.
  • Aceleración mental e estado de alerta.
  • Hiperactividade.
  • Desexo sexual aumentado.
  • Deterioro da capacidade de xuízo.

En consumidores/as crónicos, a medida que desaparecen estes efectos sobrevén un estado de cansazo e apatía que pode inducir a repetir o consumo.

Efectos fisiolóxicos:

  • Taquicardia e aumento da presión arterial.
  • Diminución da fatiga.
  • Redución do sono.
  • Inhibición do apetito, náuseas e vómitos.
  • Dilatación das pupilas.
  • Suor excesivo.

Que riscos ten o seu consumo?

Riscos psicolóxicos:

  • O consumo crónico e abusivo pode provocar importantes trastornos psíquicos (similares ós das anfetaminas) como ideas paranoides, depresión, esgotamento xeral, crises de angustia etc..
  • A dependencia psíquica da cocaína é unha das máis intensas.
  • A supresión do consumo despois dun longo período da lugar a un síndrome de abstinencia caracterizado por somnolencia, depresión, irritabilidade, letarxia, etc.
  • Trastornos do sono (insomnio, hipersonmia, etc.), da atención e a concentración.

Riscos fisiolóxicos:

  • Problemas cardiovasculares: taquicardias, arritmias, cardiopatías isquémicas, colapsos circulatorios, infarto de miocardio, miocardite, etc.
  • Problemas neurolóxicos: cefaleas, xaquecas, hemorraxias cerebrais, interrupción brusca da actividade cerebral, crises convulsivas, alteracións motoras (tics, dificultades de coordinación), etc.
  • Problemas respiratorios: sinusite, irritación da mucosa, perforación do tabique nasal, hemorraxia pulmonar, pneumotórax, etc.
  • Falta de apetito, anorexia e perda de peso.
  • Alteracións menstruais, infertilidade e impotencia (dificultades para a erección e exaculación).
  • Complicacións obstétricas: abortos espontáneos e toxicidade sobre o feto.
  • Complicacións hepáticas, etc.

Tamén o consumo esporádico pode ocasionar consecuencias adversas ó consumidor/a.

Outros riscos importantes son: o deterioro das relacións persoais (familia e amigos), absentismo e accidentes laborais, diminución do rendemento no posto de traballo, malas relacións cos compañeiros/as, sancións e despido; absentismo e fracaso escolar, no caso dos/as estudantes; accidentes e sancións de tráfico, problemas legais...

Produce dependencia?

O tratase dun potente estimulante. A cocaína provoca unha dependencia psíquica considerable.

É difícil para un consumo agudo de cocaína, xa que a ansia por volver a tomala é moi importante. A calma, aínda consumindo unha sustancia tranquilizante, é difícil de recuperar.

Canto se consome?

Segundo o Informe sobre a Enquisa Domiciliaria sobre o Alcohol e outras Drogas (EDADES) do ano 2007/08 da Delegación do Goberno para o Plan Nacional de Drogas:

A cocaína é claramente a segunda droga psicoactiva ilegal en canto a prevalencia de consumo en España: o 8% da poboación de 15-64 anos probouna algunha vez, o 3,0% fíxoo durante o último ano e un 1,6% o último mes. A maior parte dos consumidores/as de cocaína tomaron a droga en forma de po, sendo a prevalencia de consumo de base ou crack moito máis baixa.

A prevalencia de consumo de cocaína durante os últimos 12 meses foi bastante máis elevada en homes (4,7%) que en mulleres (1,6%) e no grupo de 15-34 anos (5,3%) que no de 35-64 (1,3%). As proporcións máis elevadas de consumidores atópanse entre os homes de 15-34 anos (Figura 6).

informate_sobre_as_drogas_07D

En 2007-08 parece estabilizada a prevalencia de consumo de cocaína en po nos últimos 12 meses (3,0%) que viña aumentando desde 1995 pasando a proporción de consumidores/as de 1,8% en devandito ano a 2,7% en 2003 e 3,0% en 2005 (Figura 7).

Doutra banda, mantense a tendencia crecente nos mesmos valores, que en anos anteriores, para a prevalencia de consumo de cocaína algunha vez na vida (pasando do 7% en 2005 ao 8% en 2007-08). No entanto e aínda que, a tendencia á experimentación mantense crecente, iso non se traslada ao consumo habitual ou actual, os cales permanecen estabilizados desde o 2005.

A idade media do primeiro consumo desta sustancia situouse en 20,9 anos para a cocaína en po en 2007-08. Respecto de 1999 (21,8 anos) obsérvase un adianto na idade media de inicio (Figura 7).

informate_sobre_as_drogas_06D

Desde 1999 e até 2005 produciuse un discreto incremento na prevalencia de consumo de cocaína basee algunha vez na vida; este aumentou de forma acusada en 2007-08, o que nos informa da maior experimentación desta vía de consumo. A prevalencia de consumo de cocaína basee (crack) nos últimos 12 meses tamén se incrementou, pasando de 0,1% en 2003 a 0,2% en 2005 e 0,5% en 2007-08.

A continuidade no consumo de cocaína non é elevada. En 2007-2008 pouco máis dun terzo (37,5%) dos que probaran esta droga algunha vez na vida consumírana tamén nos últimos 12 meses; e aproximadamente un quinto (20,0%) consumírana nos últimos 30 días.

Sobre a súa historia

Tampouco a cocaína é un descubrimento recente, nas zonas nas que se cultiva, existe dende fai séculos un consumo tradicional consistente en mascar as follas procedentes da planta para liberar así o seu principio activo a obter os seus beneficios. As cantidades absolvidas deste xeito son moi reducidas, polo que apenas se rexistran consecuencias adversas asociadas.

As culturas indíxenas dos países produtores empregaban a "coca" con carácter ritual polas súas propiedades "enerxéticas", que lles permitían realizar traballos físicos de excepcional dureza sen sucumbir o cansazo, as carencias alimentarias eran , así, emendadas grazas ós efectos inhibidores do apetito que ten a cocaína.

Se este e uso tradicional fora o único modo de consumo, probablemente esta sustancia non tería apenas importancia. Sen embargo, desde que se consegue aillar o seu principio activo a finais do século XIX apareceron outras formas de uso cun maior potencial para causar problemas ó consumidor/a.

A lei que dí?

Como xa vimos no cannabis, o consumo público de todas as drogas está sancionado administrativamente. Do mesmo xeito, sanción pode ser substituída polo tratamento de deshabituación axeitado. A consellería de Sanidade, en colaboración cas Subdelegacións do Goberno das catro provincias galegas ten o Programa Alternativa destinado a aquelas persoas que sexan infractores/as e non cumpran criterios de adicción, polo que se supón que non necesitan de tratamento.

Na interpretación do Código Penal, os tribunais de xustiza consideran a cocaína entre as drogas "que causan grave dano a saúde". Por isto, as condutas sinaladas ó falar de cannabis (cultivo, trafico, ...) están penalizadas cun mínimo de 3 a 9 anos de prisión e multa "do tanto ó triplo" do valor das drogas.

Respecto a condución de vehículos a motor e ciclomotores, a pena é a sinalada para o caso do cannabis: unha pena de arresto de 8 a 12 fins de semana ou multa de 3 a 8 meses, así como a privación do dereito a conducir de 1 a 4 anos.